John Fowles "Kochanica Francuza"
„Kochanica Francuza” Johna Fowlesa to jedna z tych powieści, które trudno zamknąć w jednej kategorii. Jest historią miłosną, ale jednocześnie opowieścią o wolności, społecznych konwenansach, wyborach i odpowiedzialności za własne życie. Jest powieścią historyczną, a zarazem niezwykle nowoczesną literacką grą z czytelnikiem. John Fowles przenosi nas do wiktoriańskiej Anglii, do świata sztywnych zasad, hierarchii społecznych i obyczajowych ograniczeń, a następnie stawia swoich bohaterów w sytuacji, w której wszystko, co dotąd wydawało się oczywiste, zaczyna się rozpadać.
Akcja powieści rozgrywa się w XIX wieku, w Anglii, której społeczeństwo jest mocno podzielone, a pozycja człowieka zależy w dużej mierze od jego urodzenia, majątku i przestrzegania obowiązujących zasad. Na tym tle poznajemy Charlesa Smithsona, młodego arystokratę, który powinien wieść spokojne, przewidywalne życie. Jest zaręczony z Ernestyną Freeman, kobietą odpowiednią dla niego pod względem społecznym i majątkowym. Ich przyszłość wydaje się właściwie przesądzona. Wszystko zmienia jednak spotkanie z Sarą Woodruff, tajemniczą kobietą, wokół której mieszkańcy Lyme Regis stworzyli własną historię.
Sara nazywana jest „kochanką Francuza”, choć nikt właściwie nie zna całej prawdy o jej przeszłości. W oczach lokalnej społeczności staje się kobietą podejrzaną, niemal wyklętą. Jej reputacja sprawia, że pozostaje na marginesie społeczeństwa. To właśnie jej inność i tajemniczość przyciągają Charlesa. Początkowo może się wydawać, że mamy do czynienia z klasyczną historią zakazanej miłości. Fowles szybko pokazuje jednak, że interesuje go coś znacznie bardziej skomplikowanego.
Relacja Charlesa i Sary staje się próbą odpowiedzi na pytanie, ile naprawdę jesteśmy gotowi poświęcić dla wolności. Charles znajduje się pomiędzy dwoma światami. Z jednej strony ma obowiązki wynikające z pozycji społecznej, oczekiwania rodziny i narzeczonej oraz bezpieczeństwo życia, które zostało dla niego właściwie zaplanowane. Z drugiej strony pojawia się Sara – kobieta, która wymyka się społecznym schematom i zmusza go do spojrzenia na własne życie z zupełnie innej perspektywy.
Fowles bardzo świadomie wykorzystuje realia epoki wiktoriańskiej, aby pokazać, jak silnie społeczeństwo potrafi wpływać na jednostkę. Bohaterowie nie są całkowicie wolni. Ich decyzje są ograniczane przez pochodzenie, pieniądze, reputację i obyczaje. Szczególnie mocno widać to w przypadku kobiet, których możliwości wyboru były znacznie mniejsze niż możliwości mężczyzn. Sara, odrzucona przez społeczność, staje się symbolem osoby, która nie chce lub nie potrafi podporządkować się obowiązującym regułom.
Jednocześnie „Kochanica Francuza” nie jest typową powieścią historyczną. Fowles nie próbuje stworzyć iluzji, że czytelnik rzeczywiście przeniósł się do XIX wieku. Przeciwnie – narrator często przypomina nam, że historia, którą czytamy, jest literacką konstrukcją. Autor komentuje wydarzenia, zwraca się bezpośrednio do czytelnika i pozwala sobie na ironię. W ten sposób burzy tradycyjny sposób opowiadania i pokazuje, że powieść może być również rozmową między autorem a odbiorcą.
Jednym z najbardziej interesujących elementów książki jest sposób, w jaki Fowles traktuje zakończenie historii. Zamiast jednej, jednoznacznej odpowiedzi proponuje czytelnikowi kilka możliwości. To rozwiązanie doskonale pasuje do całej powieści, ponieważ jej najważniejszym tematem jest właśnie wolność – także wolność wyboru własnej historii. Czy bohaterowie rzeczywiście mają wpływ na swoje życie? Czy człowiek może uwolnić się od oczekiwań społeczeństwa? Czy miłość daje wolność, czy może stać się kolejną formą zniewolenia? Fowles nie udziela prostych odpowiedzi.
„Kochanica Francuza” jest również opowieścią o samotności. Sara, wykluczona przez społeczność, staje się dla mieszkańców kimś obcym i niezrozumiałym. Charles natomiast, choć posiada wszystko, czego wymaga od niego jego pozycja społeczna, coraz wyraźniej zaczyna odczuwać pustkę własnego życia. Ich spotkanie nie jest więc wyłącznie romansem. To spotkanie dwojga ludzi, którzy na różne sposoby próbują odnaleźć własną tożsamość.
W powieści bardzo ważną rolę odgrywa również miejsce. Nadmorskie Lyme Regis, klify, plaża i zmienna pogoda tworzą atmosferę tajemnicy i niepokoju. Natura jest tutaj niemal kolejnym bohaterem. Morze, podobnie jak Sara, pozostaje nieprzewidywalne i wymyka się kontroli. W świecie, w którym społeczeństwo próbuje wszystko uporządkować, natura przypomina, że nie wszystko można podporządkować regułom.
John Fowles napisał „Kochanicę Francuza” w XX wieku, ale świadomie prowadzi czytelnika do wieku XIX. Dzięki temu może spojrzeć na wiktoriańskie społeczeństwo z dystansu, ale jednocześnie zadaje pytania, które pozostają aktualne. Jak bardzo nasze decyzje są naprawdę nasze? Na ile jesteśmy uzależnieni od opinii innych? Czy można żyć zgodnie z własnymi pragnieniami, kiedy oznacza to utratę bezpieczeństwa i akceptacji? I wreszcie – czy wolność zawsze przynosi szczęście?
To właśnie sprawia, że „Kochanica Francuza” nie jest jedynie romansem osadzonym w dawnej Anglii. To powieść o wyborze własnej drogi i cenie, jaką trzeba za ten wybór zapłacić. Fowles wykorzystuje historię Charlesa i Sary, aby opowiedzieć o konflikcie pomiędzy jednostką a społeczeństwem, pomiędzy pragnieniem a obowiązkiem, pomiędzy tym, co wypada, a tym, czego naprawdę chcemy.
Czytana dzisiaj powieść nadal potrafi zaskakiwać. Jej język, konstrukcja i sposób prowadzenia narracji sprawiają, że nie jest jedynie nostalgiczną podróżą do wiktoriańskiej Anglii. To książka, która prowokuje do myślenia i pozostawia czytelnika z pytaniami długo po odłożeniu jej na półkę. „Kochanica Francuza” pokazuje bowiem, że najtrudniejsza walka nie zawsze toczy się pomiędzy dwojgiem ludzi. Czasami największym przeciwnikiem okazują się zasady, które sami przyjęliśmy, oczekiwania innych oraz strach przed konsekwencjami własnych decyzji.
I właśnie dlatego powieść Johna Fowlesa pozostaje tak interesująca. Jest historią miłości, ale także historią buntu przeciwko gotowym scenariuszom życia. Opowiada o ludziach, którzy próbują zdecydować, kim chcą być, zamiast pozwolić, aby tę decyzję podjęło za nich społeczeństwo. A ponieważ Fowles nie daje czytelnikowi jednej łatwej odpowiedzi, „Kochanica Francuza” pozostaje książką otwartą – tak samo jak życie jej bohaterów.
Copyright 2022 - 2024 przewodnikpofrancji.pl Tomasz Spytek Podróże i sport ! | Wszystkie prawa zastrzeżone
Ta strona korzysta z plików cookies, programów rejestrujących ruch na stronie i programów afiliacyjnych. Jeżeli nie wyrażasz zgody na śledzenie, opuść ją lub zmień ustawienia w przeglądarce internetowej. Szczegółowe informacje o plikach cookies znajdziesz w polityce prywatności.